De moeilijkste patiënt

Bram is vaste columnist voor gezondheidsplatform ‘Meer over medisch’. Hieronder zijn column

De anekdote van de loodgieter die thuis een lekkende kraan heeft, kennen we allemaal. Zo heeft menige professional soms moeite om de dingen die bij het werk horen ook op zichzelf toe te passen, in de privésituatie.

Psychiaters zijn mentaal niet de meest stabiele beroepsgroep weten we, hoe goed ze ook zijn in hun werk. Ze helpen hun patiënten orde op zaken te stellen in het leven, maar zelf maken ze er vaak een potje van.

Psychiaters die ten prooi vallen aan een serieuze psychiatrische stoornis laten zich daar lang niet altijd goed bij helpen. Uit schaamte bijvoorbeeld, of omdat ze de medicatie die ze hun patiënten wel adviseren zelf niet willen gebruiken. De wachtlijst van de GGZ vinden ze ook niet acceptabel voor zichzelf.

Alcoholprobleem

De moeilijkste patiënt die ik tijdens vele jaren werken in de verslavingszorg tegenkwam was een collega met een ernstig alcoholprobleem. De man (middelbare leeftijd) dronk zichzelf bij vlagen letterlijk bewusteloos, en dat dagen achter elkaar. Dan stopte het een of twee weken, waarin er geen druppel werd gedronken, en dan begon het weer.

Steeds meer, met toenemende schade. Hij was inmiddels langdurig arbeidsongeschikt (maar had de bedrijfsarts wijsgemaakt dat het ‘slechts’ een burnout was…), de contacten met kinderen, familie en vrienden waren zwaar beschadigd of zelfs geheel verbroken. En hij had verontrustende lichamelijke klachten: leverfunctiestoornissen, neurologische verschijnselen en cognitieve problemen (met name het geheugen).

AA-meetings

Als hij even nuchter was spraken we af. Ik haalde alles uit de kast: opname regelen, gesprekken met familie organiseren, medicatie voorschrijven, bemiddelen met werkgever, bezoek aan AA-meetings.

Hij begreep alles, maar accepteerde niets. Bleef maar klagen over alles wat fout was gegaan in zijn leven en gebruikte dit als excuus om weer een fles wijn open te trekken. Zelfbeklag gaat vaak vooraf aan een terugval. De verjaardag van zijn ex, meer dan tien jaar na de scheiding, was al voldoende om alleen te gaan zitten zuipen.

“Psychiaters zijn mentaal niet de meest stabiele beroepsgroep weten we, hoe goed ze ook zijn in hun werk. Ze helpen hun patiënten orde op zaken te stellen in het leven, maar zelf maken ze er vaak een potje van.”

Toen hij onder invloed in de auto stapte en een aanrijding veroorzaakte (met enkel blikschade gelukkig) heb ik de ‘behandeling’ beëindigd. Als iemand weigert om te doen wat nodig is, en het ontbreekt aan juridische mogelijkheden om hem of haar te dwingen houdt het op. En ik heb het maanden geprobeerd, een van de meest frustrerende patiënten uit mijn professionele loopbaan.

Ik hoop dat hij nog leeft… En zich binnenkort aanmeldt voor een opname…

 

Deze column werd oorspronkelijk gepubliceerd op Meer over Medisch.

 

 

‘‘Soms veroorzaakt een psychische stoornis meer lijden bij geliefden en vrienden dan bij de patiënt zelf’’

– BB

Lees meer

‘‘De moeilijkste patiënt die ik in de verslavingszorg heb ontmoet was een psychiater met een alcoholprobleem’’

– BB

Lees meer

Wim Kieft: drank en dwangstoornis

Onder bijna iedere verslaving liggen vaak nog andere psychische problemen verborgen, zoals depressie of angstklachten

Over ‘Kieft’, een mega-bestseller van een aantal jaren terug, was ik persoonlijk niet zo enthousiast. Noem het beroepsdeformatie, maar het gevoel dat de hoofdpersoon nog niet klaar was met zijn verslaving hinderde me. Ik denk dat veel lezers dat ook voelden, en dat daarin de belangrijkste verklaring ligt voor alle vragen aan schrijver Michel van Egmond over de gesteldheid van Wim Kieft. ‘Hoe is het nu met hem?’ impliceerde bezorgdheid. Twijfel ook aan de duurzaamheid van de vooruitgang die in het boek beschreven werd. Geen cocaïne meer, maar wel witte wijn?

Pas nu las ik het vorig jaar verschenen vervolg, De Terugkeer, en dat boek beviel me veel meer. De hoofdpersoon ontkent zijn alcoholprobleem een paar jaar verder niet meer, maar gaat er voor staan. Hij maakt het invoelbaar voor de lezer dat een klein slokje wijn drinken echt levensgevaarlijk kan zijn.

Wat het boek echt meerwaarde geeft is de dwangstoornis die Kieft ook nog blijkt te hebben als hij geheel gestopt is met gebruik van alcohol. Onder bijna iedere verslaving liggen vaak nog andere psychische problemen verborgen, zoals depressie of angstklachten.

De nuchtere Wim Kieft lijdt aan dwanghandelingen. Hij heeft een ‘obsessive compulsive disorder’ ofwel OCD. En ontdekt dit eigenlijk bij toeval, door een ontmoeting met psychiater Menno Oosterhoff. Oosterhoff is een expert op het terrein van de dwangstoornis én hij heeft het zelf ook (en hij dronk een tijdlang ook teveel…). Kieft leest ‘Vals alarm’, het boek van de psychiater en herkent zichzelf.

En: zoekt professionele hulp.

Iedere professional in de verslavingszorg zou ‘De Terugkeer’ moeten lezen en het aanbevelen bij iedereen die hij/zij probeert te helpen. Het is een tijdloos boek over een complexe ziekte…

Lees de originele column en reacties op Joop.nl

 


 

Comorbiditeit

Bram is vaste columnist voor gezondheidsplatform ‘Meer over medisch’. Hieronder zijn column

Het is één van de lelijkste medische termen die ik ken: comorbiditeit. En onder leken is het begrip ook weinig bekend. Vooral in de psychiatrie is het veelgebruikt jargon, dat vaak wordt ingezet om aan te geven dat men een patiënt ingewikkeld of lastig vindt.

De neutrale omschrijving is dat iemand tegelijkertijd twee of meer aandoeningen heeft. De aandoeningen kunnen geheel onafhankelijk van elkaar ontstaan zijn, zoals een gebroken been bij iemand met diabetes. Tegelijkertijd kan het wel relevant zijn: diabetes kan de wondgenezing na een operatie aan het gebroken been compliceren, met bijvoorbeeld een nare infectie als gevolg.

Complexer

In de psychiatrie bestaan heel vaak meerdere stoornissen tegelijk bij dezelfde persoon. En de comorbiditeit is hier vaak veel complexer dan in bovengenoemde voorbeeld, omdat er meestal wel een verband is tussen de aandoeningen die worden onderscheiden. Mensen met een angststoornis zijn vaak ook depressief bijvoorbeeld. En als je langdurig somber bent is de kans op een alcoholprobleem duidelijk verhoogd.

Het belangrijkste argument om meerdere diagnosen te stellen is de veronderstelling dat dit gevolgen heeft voor de behandeling: je moet bij een verwarde verslaafde de verslaving aanpakken, maar ook de verwardheid.

“De ene mens met een depressie is de andere niet, net zoals depressies van elkaar kunnen verschillen.”

In de praktijk is het vaak allemaal niet zo strikt gescheiden, en gelukkig maar: stoppen met gebruik van alcohol heeft regelmatig een stemmingsverbetering tot gevolg. Dus om vanwege somberheid ook maar direct antidepressiva voor te schrijven is misschien wel een beetje teveel van het goede.

Gewetensvraag

De psychiatrie zou zich eens de gewetensvraag mogen stellen of al dat gegoochel met ‘comorbiditeit’ niet vaak een poging is om te ontkennen dat iedereen nu eenmaal anders is. De ene mens met een depressie is de andere niet, net zoals depressies van elkaar kunnen verschillen. Het gebruik van de term ‘comorbiditeit’ is veel te vaak een schijnbeweging van professionals die moeite hebben met hun beroepsmatige beperkingen.

Als professionals moeten we eerlijk en transparant zijn: onze behandelingen schieten (helaas) regelmatig tekort, zonder dat dit aan de patiënten ligt. Dus weg met comorbiditeit als smoes voor een teleurstellende uitkomst van behandeling…

 

Deze column werd oorspronkelijk gepubliceerd op Meer over Medisch.

 

 

IronMan #100

Corona-maatregelen voorbehouden sta ik over 100 dagen aan de start van de triathlon in Nice. ‘De hele’ zeiden wij vroeger, nu heet het IronMan.

De deelnemers moeten 3,8 km zwemmen,180 km fietsen en een marathon (42 km) lopen.

Gekkenwerk inderdaad, en ik ben zo’n gek. Ik houd van ultra, alles voorbij de marathon.

Ik houd van ambitieuze doelen, die een lange aanloop vragen. En ik ben al even bezig: naast het hardlopen dat ik altijd al doei, zit ik veel op de racefiets. Zwemmen moet nog beginnen….

Volgende week loop ik een marathon, als training.

In’Ultra’ lees je meer over mijn beweegredenen.

 

Ultra Bram Bakker

 

 

‘‘Dit geloof je toch niet? Een bedrijfsarts die mijn patiënt vertelt dat hij weer aan het werk moet, ‘omdat verslaving geen ziekte is’’’

– BB

Lees meer

Vrije artsenkeuze: een voorrecht

Bram is vaste columnist voor gezondheidsplatform ‘Meer over medisch’. Hieronder zijn column

Met grote regelmaat worden we de afgelopen jaren geconfronteerd met pogingen van politici om de vrije artsenkeuze in te perken, of zelfs helemaal af te schaffen.

Aan goede inhoudelijke argumenten daarvoor ontbreekt het volledig.

Iedere dokter die over de vereiste papieren beschikt is in principe geschikt om patiënten te behandelen. Er zijn strikte eisen met betrekking tot opleiding, na- en bijscholing, en als er de verdenking is van fouten of ernstige nalatigheid kan de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ingrijpen. Ontevreden patiënten kunnen ook een klacht indienen bij een medisch tuchtcollege. En op sociale media word je tegenwoordig snel aan de publieke schandpaal genageld als je een fout maakt als arts. Het is een beroep dat onder een vergrootglas ligt, en gezien de kwetsbaarheid van zieke mensen is dat ook begrijpelijk.

Controle

De reden dat ministers en andere bewindslieden het al jarenlang proberen, is steeds dezelfde: controle. Samen met de zorgverzekeraars wil men de vergoeding van medische verrichtingen beperken tot dat deel van de beroepsgroep dat een contract heeft met een zorgverzekeraar. ‘Ongecontracteerde zorg’ moet worden uitgebannen. Waarom? Controle, vooral over de centjes die worden gespendeerd.

“Het beroep van arts ligt onder een vergrootglas, en gezien de kwetsbaarheid van zieke mensen is dat ook begrijpelijk.”

Zijn er bewijzen dat artsen die geen contract met een zorgverzekeraar hebben kwalitatief minder goed werk leveren? Natuurlijk niet. Om zeer uiteenlopende redenen werkt een deel van de dokters zonder contracten met zorgverzekeraars. En waarom zou de politiek ze daartoe willen verplichten? Er speelt vermoedelijk een schimmige relatie met machtige zorgverzekeraars op de achtergrond…

Rijkdom

Als je gelooft dat marktwerking in de zorg voordelen biedt, dan is het eerste en grootste argument daarvoor dat je als patiënt zelf mag kiezen aan wie je de zorg over jouw gezondheid toevertrouwt. Als arts moet je iedere keer opnieuw bewijzen dat je dat vertrouwen waard bent, als consument in de zorg is het rijkdom om bij iedere aandoening steeds opnieuw te kunnen kiezen welke gezondheidszorgprofessional je consulteert.

Als een dokter werknemer is van een zorginstelling die contracten heeft met zorgverzekeraars betekent dat trouwens ook nog lang niet dat hij of zij een topper is binnen de beroepsgroep…

Tot in lengte der dagen moeten we proberen te voorkomen dat de vrije artsenkeuze ons wordt ontnomen, omdat geen enkel individu er bij is gebaat. Machtspolitiek op onpersoonlijk niveau past niet in de gezondheidszorg, waar een goede match tussen dokter en patiënt een belangrijke voorspeller van een succesvolle behandeling is. En de kans op die spreekwoordelijke ‘klik’ is een stuk groter als je in vrijheid voor elkaar kunt kiezen…

Deze column werd oorspronkelijk gepubliceerd op Meer over Medisch.

 

 

‘‘In de verslavingszorg krijgen we nu eerste aanmeldingen van mensen die zijn teruggevallen tijdens corona-lockdown’’

– BB

Lees meer

Blijf-Beter!Welkomsgeschenk

Meld je vandaag nog aan voor Bram's maandelijkse nieuwsbrief en ontvang zijn boek Blijf Beter! (in pdf).

Mis 'm niet!