‘‘De kans dat je bezwijkt aan het coronavirus is iets groter dan bij griep. Er sterven heel veel meer mensen aan ongelukken, kanker en suïcide. Er is vooral een enorme mediahype gaande..’’

– BB

Lees meer

Jongeren met psychische klachten hebben ook problemen door het systeem

Doorgaan op dezelfde weg brengt ons enkel dichter bij de conclusie dat het een doodlopende weg betreft.

Bijna dagelijks krijgen we berichten over problemen in de jeugdzorg: geldtekort, te weinig personeel, faillissementen, wachtlijsten, enzovoort. De belangrijkste slachtoffers zijn zonder uitzondering de jonge mensen (en hun dierbaren) waar die jeugdzorg voor bedoeld is. Er liggen vast geen kwade bedoelingen aan ten grondslag, maar hoe pijnlijk is het dat juist de meest schrijnende gevallen de belangrijkste slachtoffers lijken?

Er zitten een aantal structurele weeffouten in het (jeugd)zorgstelsel, en ook zeer lovenswaardige initiatieven als ‘Lijm de zorg’ (even tekenen graag) gaan het niet redden als de bestaande kaders teveel als vertrekpunt worden genomen.

Een jonge vrouw die ik ken, met een langdurig en complex traumatisch verleden, werd tientallen keren opgesloten in een separeer, omdat er personeelstekort was, of omdat men niet wist wat men met haar moest beginnen bij ernstige herbelevingen of dissociatieve crises (‘schemertoestanden’). Nooit kwam ze beter uit de cel dan ze er was ingegaan. Ondertussen hebben we in een internationaal verdrag al wel beloofd dat we stoppen met separeren…

Een andere vrouw, ook met zeer ernstige problematiek, heeft tot haar achttiende verjaardag al meer dan 200 hulpverleners gehad. Nu moet ze verplicht over naar de zorg voor volwassenen, vanwege een getal dat enkel haar leeftijd betreft. Ze kan, nee moet, opnieuw beginnen. Als ze pech heeft komt er nog een station tussen: de ‘jong volwassenen’. En is ze over een aantal jaren weer aan de beurt voor overplaatsing…

“Het getal achttien mag dan een juridische betekenis hebben, in psychologische/psychiatrische termen is het slechts een stoorzender. “

Twee jaar op een wachtlijst

De journaliste Charlotte Bouwman (26) zorgt momenteel voor wat rumoer in de media: meer dan twintig suïcidepogingen en al meer dan twee jaar op een wachtlijst voor passende zorg. Terwijl iedere professional stiekem weet dat die passende zorg niet voorradig is.

Het is al misgegaan toen we het fenomeen ‘jeugdzorg’ introduceerden. Er is op grond van leeftijd namelijk geen fundamenteel en onbetwistbaar onderscheid te maken tussen mensen met psychische klachten. En het getal achttien mag dan een juridische betekenis hebben, in psychologische/psychiatrische termen is het slechts een stoorzender. We zouden veel beter kunnen beginnen bij het probleem dat iemand heeft, en van daaruit kijken welke hulp nodig is.

Goedbedoelde hulp heeft vaak weinig effect

Nu zijn er talloze instellingen met een zorgaanbod met standaardproducten waar we hulpbehoevende jonge mensen in proberen te passen, zonder dat we nog nadenken over de werkzaamheid van al die instellingen. En op een bepaalde leeftijd stopt het dan ineens. De professionals doen hun uiterste best, de instellingen zorgen voor werkgelegenheid en dragen bij aan de economie, maar het aantal jongeren dat, als je het ze recht op de persoon af vraagt, vindt dat alle goedbedoelde hulp weinig effect heeft gehad is schrikbarend hoog.

Het is onmogelijk om morgen opnieuw te beginnen, maar doorgaan op dezelfde weg brengt ons enkel dichter bij de conclusie dat het een doodlopende weg betreft. Dus laten we blijven nadenken over alternatieven buiten de gebaande paden, ‘out of the box’. Dat vereist creativiteit en durf, maar die hebben we hard nodig met zoveel jonge mensen waar het water aan de lippen staat…

Lees de originele column en reacties op Joop.nl

 


 

 

‘‘Het leven is net een disco: de muziek verandert steeds, maar je moet blijven dansen’’

– BB

Lees meer
Volle kerk Woltersum beleeft zoektocht burn-out met Bram Bakker

Volle kerk Woltersum beleeft zoektocht burn-out met Bram Bakker

foto door: Egbert Euser

Psychiater Bram Bakker heeft zondag met zijn theatercollege Opgebrand een tjokvolle kerk in Woltersum weten te boeien.

De bezoekers genoten van zijn betoog over burn-out, dat door velen als erg grappig én leerzaam werd ervaren. Een groot aantal mensen kwam er ook achter – sommigen met een zucht van verlichting – dat ze niet voldoen aan de criteria om met een burn-out geconfronteerd te worden.

Lees het hele artikel hier.

 

‘Ervaring betekent dat je geleerd hebt van je fouten’’

– BB

Lees meer
Het is nog steeds allesbehalve vanzelfsprekend om het over je depressie te hebben

Het is nog steeds allesbehalve vanzelfsprekend om het over je depressie te hebben

Mooi en eerlijk interview van vrijwilliger en ambassadeur Marloes Wesselink van Puur Schrijven met initiatiefnemer Bram Bakker van het Depressiegala.

Op ‘Blue Monday 20 januari 2020’, de meest sombere dag van het jaar, vindt de vijfde editie van het Depressiegala plaats, dit keer in Houten.

Psychiaters Esther van Fenema en Bram Bakker zijn initiatiefnemers van het Depressiegala.

Er is al veel meer openheid over depressie, we weten het nu toch wel zo’n beetje Bram?

‘Dat hoor ik heel vaak inderdaad. De waarheid is dat het nog steeds allesbehalve vanzelfsprekend is om het over je depressie te hebben. Laat staan dat depressie wordt erkend in het bedrijfsleven. De plek die het op de maatschappelijke agenda heeft, klopt niet. Wat het kost aan verzuim, daar zou veel meer aandacht voor moeten zijn.’

“Een depressie hebben en erover vertellen is gewoon nog niet fashionable. De associatie met een depressie is dat je een zwak en slap type bent. Het wordt nog steeds als een raar en moeilijk iets gezien.”

Hoe komt dit volgens jou?

‘Een depressie hebben en erover vertellen is gewoon nog niet fashionable. De associatie met een depressie is dat je een zwak en slap type bent. Het wordt nog steeds als een raar en moeilijk iets gezien. Mensen blijven er liever bij uit de buurt en zijn haast bang dat het besmettelijk is. Het is een imago-ding. Een burn-out hebben is ook niet leuk, maar bekt toch makkelijker. Een depressie is een stemmingsstoornis, bij een burn-out ben je uitgeput omdat je zo hard je best hebt gedaan. Dan vind je het leven nog wel leuk en kijk je uit naar een vakantie.’

Het thema dit jaar is werken met een depressie/ psychische gevoeligheid – welke barrières zijn er?

‘Openheid en vertellen hoe het met je gaat, zijn nog zwaar onderbelicht op het werk. Vragen als ‘ben je tevreden met je bestaan, past je werk nog in je leven?’, worden nauwelijks gesteld in functioneringsgesprekken. Bij slecht functioneren kan er van alles spelen, ja ook psychische klachten. Uit schaamte en angst durven we het vaak niet bespreekbaar te maken. Hoe reageert de ander erop? En welke consequenties kan het hebben? Door veel meer openheid kun je dit oplossen en kan er naar het talent van mensen met een psychische gevoeligheid gekeken worden.’

Welke zorgen heb jij vanuit jouw werkveld en expertise?

‘Ons imago is negatiever dan we verdienen. Een verward persoon wordt vaak geassocieerd met een psychiatrisch patiënt. Dit kan ook gewoon iemand zijn die dronken is.

 

Goede voornemens voor de psychiatrie

De hedendaagse psychiater heeft door de ontkerkelijking steeds vaker de rol van biechtvader.

Ook 2019 was weer een rumoerig jaar voor de psychiatrie. Er waren opnieuw incidenten met mensen met een ernstige psychiatrische stoornis, die veel media-aandacht kregen. Helaas nog steeds zonder de broodnodige relativering. Zoals het feit dat de kans dat een psychotisch iemand je vermoordt extreem klein is (en partners of exen statistisch gezien veel gevaarlijker zijn).

Het ging ook weer veel over geld: steeds meer GGZ-instellingen zitten financieel klem. Vanuit de (jeugd)zorg wordt telkens gevraagd om meer kapitaal. De wachtlijsten zijn nog steeds veel te lang, en de invloed van de zorgverzekeraars is en blijft te groot.

“Juist omdat het steeds vaker over grote maatschappelijke vraagstukken gaat, is het van belang dat de psychiaters zich blijven roeren in het publieke debat.”

Steeds meer mensen begrijpen inmiddels dat het gehanteerde model met ziekte-labels ernstig tekort schiet, en dat psychische klachten zelden enkel berusten op aanleg. Veel critici van het systeem, ook mensen die in de sector actief zijn, prediken dat we breder moeten kijken. In het pleidooi van bekende mensen als Dirk De Wachter en Paul Verhaeghe duiken termen als ‘zingeving’ op. Daar wordt door andere collega’s dan weer op gereageerd, omdat naar hun idee zingevingsvraagstukken niet bij een psychiater thuis horen.

Rol van de psychiatrie in de samenleving

Als je de situatie in de Nederlandse psychiatrie iets abstracter beschouwt, zie je dat er parallellen zijn met andere, uiteenlopende maatschappelijke vraagstukken. Centrale thema: het kan niet verder zoals we het gewend waren. We kunnen niet onbeperkt CO2 blijven uitstoten, of heel veel vlees eten, et cetera. Psychische klachten als de ziekte van een individu beschouwen volstaat ook niet meer, omdat de gestage opkomst ervan veel complexere oorzaken heeft dan een verstoord serotonine niveau.

Het woord ‘crisis’ wordt er dan al snel bijgesleept, maar dat is inmiddels een vrij loze kreet. De vraag is wat wijsheid is om te doen in de huidige situatie. Daar zou de beroepsgroep eens goed over na moeten denken, en misschien ook eens een kritisch intern debat over moeten voeren.

De hedendaagse psychiater heeft door de ontkerkelijking steeds vaker de rol van biechtvader, of hij/zij dat nu leuk vindt of niet. Mensen die zich geen raad weten met hun leven kloppen aan, in de hoop op bruikbaar advies. Ook al kunnen we andere mensen niet helpen om de zin in hun leven te (her)vinden, we kunnen de existentiële nood waarmee men zich meldt ook niet negeren. Juist omdat het steeds vaker over grote maatschappelijke vraagstukken gaat, is het van belang dat de psychiaters zich blijven roeren in het publieke debat. Misschien dat het lang overwegend goed ging, maar het is tijd om te erkennen dat we onszelf een andere gedaante moeten aanmeten.

Als we daar nu eens collectief achter gaan staan, dan hebben we direct een uitstekend voornemen voor een nieuw professioneel jaar, dat ongetwijfeld weer vol uitdagingen zal zitten.

Lees de originele column en reacties op Joop.nl

 


 

 

Steeds meer bedenkingen bij psychiatrische praktijk

Er is iets gaande rond de psychiatrie, en dat is vooral goed nieuws. 

Steeds meer mensen zien de waanzin van het labelen van psychische klachten in. En dat de veel gepromote medicatie en cognitieve therapie niet zaligmakend zijn wordt ook steeds duidelijker. Uitzonderingen daargelaten natuurlijk…

De vraag of psychische klachten het beste beschouwd kunnen worden als de hersenziekte van een individu wordt ook niet meer standaard met ‘ja’ beantwoord. Dat onze leefwijze een groot probleem vormt, bestrijdt eigenlijk niemand meer. En daarmee staat de samenleving voor een levensgrote uitdaging, veel urgenter dan het leed van de slachtoffers bestrijden. Dat blijft noodzakelijk, maar zonder context zal het aantal uitvallers met een burn-out gestaag blijven toenemen.

“Vooral zorgverzekeraars, GGZ-directies en alle mensen met psychische klachten verdienen het eerlijke verhaal: met goede bedoelingen is een systeem opgetuigd dat totaal niet meer voldoet aan de problemen die de huidige tijd met zich meebrengt.”

Nieuwe wind in de psychiatrie?

Het meest hoopgevend is dat steeds meer psychiaters en psychologen hardop hun bedenkingen durven te uiten over de dagelijkse praktijk. Ook prominenten. In de kwaliteitskranten krijgen vooral de Belgen Dirk De Wachter en Paul Verhaeghe veel aandacht. Niets op tegen, maar het is wel vreemd dat de landgenoten die dezelfde inhoud prediken een beetje worden genegeerd. Ik vind collega’s als Jules Tielens, Jim van Os en Esther van Fenema net zo relevant.

Maar het belangrijkste is natuurlijk de boodschap, en die moet op veel meer plekken dan een zaterdagbijlage aandacht krijgen. Poppetjes zijn daarbij van ondergeschikt belang. Vooral zorgverzekeraars, GGZ-directies en alle mensen met psychische klachten verdienen het eerlijke verhaal: met goede bedoelingen is een systeem opgetuigd dat totaal niet meer voldoet aan de problemen die de huidige tijd met zich meebrengt.

Dus: zeg het voort, wie je ook bent, en hoe je je ook verhoudt tot psychisch leed…

Lees de originele column en reacties op Joop.nl

 


 

 

Blijf-Beter!Welkomsgeschenk

Meld je vandaag nog aan voor Bram's maandelijkse nieuwsbrief en ontvang zijn boek Blijf Beter! (in pdf).

Mis 'm niet!